Een strengere aanpak van bouwmisdrijven vanaf 1 april 2026?
Vanaf 1 april 2026 treedt een deel van het Kaderdecreet Vlaamse Handhaving in werking. Dit brengt vernieuwingen met zich mee in de handhaving van de materies omgeving, economie en toerisme.
Het KVH schept uniformiteit in een handhavingslandschap waar elk decreet zijn eigen termen en procedures kent, maar met ruimte voor maatwerk indien nodig. De uniforme handhavingsinstrumenten zullen dus van toepassing zijn om de VCRO, het DABM en het Onroerenderfgoeddecreet.
Nieuw digitaal platform
Vanaf 1 april 2026 zullen alle handhavingsdocumenten digitaal moeten worden opgesteld en in het centraal beheerde Vlaams Handhavingsplatform opgeslagen. Dit moet ertoe leiden dat inspectiediensten, politie en parket beter samenwerken, waardoor bestuurlijke sanctionering na sepot de norm moet gaan worden. Het is dus de bedoeling om het handhavingsnet sluitender te maken.
Nieuwe verjaringstermijnen
Het KVH zorgt voor een uniformisering van de verjaringstermijnen voor publiekrechtelijke herstelvorderingen. Deze vordering kan in de context van het omgevingsrecht bijvoorbeeld betrekking hebben op afbraak/aanpassing van een onvergunde constructie of een bestuurlijke geldboete.
De normale verjaringstermijn bedraagt vanaf nu vijf jaar voor de publieke herstelvordering vanaf kennisname door de herstelinstantie via een proces-verbaal of een verslag van vaststelling. Voorheen ving de termijn aan vanaf de dag waarop het misdrijf werd voltooid. De publiekrechtelijke herstelvordering verjaart in ieder geval 20 jaar na het plegen van het misdrijf en kan ook niet verjaren voor de strafvordering.
Boontje komt om zijn duurder loontje
Een meerwaardebedrag heeft als bedoeling om het voordeel dat een overtreder heeft gehaald uit zijn overtreding te nivelleren. Deze meerwaardebedragen komen vanaf 1 april 2026 een stuk hoger te liggen. In sommige situaties is er zelfs sprake van een verdubbeling. Daarnaast introduceert het KVH de mogelijkheid tot herstel bij financieel equivalent. Waar een materieel herstel in de oorspronkelijke toestand onmogelijk is, kan de overheid voortaan een bijkomende schadevergoeding vorderen voor de geleden publieke schade.
Toezichthouder omgevingshandhaving
De milieutoezichthouder en verbalisant ruimtelijke ordening maken plaats voor de toezichthouder omgevingshandhaving. Deze ambtenaar zal naast toezichtstaken nu ook opsporingstaken mogen opnemen. De strikte functiescheiding tussen beiden verdwijnt. Toezicht houdt in dat de naleving van regels wordt onderzocht en bevorderd, terwijl opsporing gericht is op bewijs zoeken als basis voor sanctionering.
Toepassingsgebied
De wijzigingen van het decreet zullen van toepassing zijn voor feiten en misdrijven gepleegd vanaf 1 april 2026. Feiten gepleegd voor deze datum maken het onderwerp uit van overgangsmaatregelen.
Conclusie
Van bulldozers is momenteel nog geen sprake, maar wel staat vast dat de handhaving in Vlaanderen vanaf 1 april 2026 meer tanden zal krijgen. Heeft u nog vragen? Neem gerust contact op met ons kantoor voor een consultatie. Ockier & Partners Advocaten (Part of Moore Law) verleent deskundig juridisch advies op het gebied van aanbestedingsrecht, vastgoedrecht, omgevingsrecht en ondernemingsrecht.
