Overslaan en naar de inhoud gaan
wpo
#WPO #Private Opsporing #Arbeidsrecht

Geen reglement, geen bewijs: wat 16 december 2026 betekent voor elk intern onderzoek

16/11/2026 | Leestijd: 4 minuten
Sabrina Fiorelli
Sabrina Fiorelli
Partner
Contact

Een medewerker aan de kassa die opvallend veel kortingen toekent aan bekenden. Een aankoper die telkens weer bij dezelfde leverancier uitkomt. Een teamleider over wie drie collega’s onafhankelijk van elkaar komen klagen. Elke werkgever kent zulke situaties. De reflex is telkens dezelfde: eerst uitzoeken wat er aan de hand is, dan beslissen.

Vanaf 16 december 2026 kan net dat uitzoeken zich tegen u keren. Wie tegen dan nog geen intern reglement over private opsporing heeft, riskeert dat de resultaten van een onderzoek juridisch niet meer meetellen.

Een verplichting voor elke werkgever

Sinds 16 december 2024 geldt de wet van 18 mei 2024 tot regeling van de private opsporing (WPO). Ze verving de oude detectivewet en breidde het toepassingsgebied fors uit. Ook onderzoeken die een werkgever zelf voert, kunnen eronder vallen zodra gericht informatie wordt verzameld over feiten van een werknemer met het oog op een (mogelijk) conflict.

Artikel 65 WPO voegt daar een voorwaarde aan toe die specifiek op de arbeidsrelatie gericht is. Een onderzoek naar een werknemer mag pas starten als de toelating daartoe en de nadere spelregels uitdrukkelijk en transparant in een reglement zijn vastgelegd. De wetgever gaf werkgevers twee jaar om dat reglement op te stellen (art. 180 WPO). Die termijn loopt af op 16 december 2026.

De omvang van de onderneming speelt geen rol. Een kmo met twintig werknemers die één keer per jaar een incident onderzoekt, valt evengoed onder de verplichting als een grote onderneming met een eigen onderzoeksteam.

Wat staat er op het spel?

De wet verbindt aan het ontbreken van een reglement een zware procedurele sanctie: nietigheid (art. 101, vierde lid WPO). Concreet bestaat het risico dat de bevindingen van een onderzoek naar een werknemer dat zonder reglement werd gevoerd, als onbestaande worden beschouwd.

In de praktijk kan dat vooral zwaar doorwegen bij een ontslag om dringende reden. Zo’n ontslag staat of valt met het bewijs. Valt het onderzoeksverslag weg, dan blijft er vaak weinig over om de ernstige fout aan te tonen, hoe zwaar die ook was. Het mogelijke gevolg? Een opzeggingsvergoeding, eventueel aangevuld met een vergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag.

Daarnaast voorziet de WPO in administratieve sancties, van een waarschuwing of een minnelijke schikking tot een administratieve geldboete. Ook blijft de Gegevensbeschermingsautoriteit bevoegd voor inbreuken op de AVG. Maar de grootste rekening komt mogelijk niet van een overheid. Die kan volgen uit een procedure voor de arbeidsrechtbank.

En wat met een mogelijk uitstel?

Er circuleren berichten over een mogelijke reparatiewet die de overgangstermijn zou verlengen. Zolang die niet is goedgekeurd en in het Belgisch Staatsblad is gepubliceerd, blijft 16 december 2026 de datum die telt.

Wie op uitstel gokt en verliest, riskeert bij het eerstvolgende incident met lege handen te staan.

Hoe pakt u het aan?

De wet legt geen specifieke vorm op. Een aanpassing van het arbeidsreglement of een cao is mogelijk, maar een afzonderlijke policy biedt meer flexibiliteit. U kunt die bijsturen zonder een zware wijzigingsprocedure. Zorg wel vooraf voor sociaal overleg en dat u kunt aantonen dat elke werknemer de policy heeft ontvangen.

Inhoudelijk moet het reglement meer zijn dan een vinkje op een checklist. Het beschrijft wanneer een onderzoek kan starten, wie het mag voeren, welke middelen kunnen worden ingezet (zoals camerabeelden, badge- en tijdsregistratie, e-mails, interviews en observatie) en welke waarborgen de werknemer daarbij heeft.

Toolkit Private Opsporing — alles voor één onderzoek, van start tot rapport

   
Intern reglement (policy) Handleiding & stappenplan
Opdrachtenregister & onderzoeksdossier Uitnodiging & verslag interview
Verslag van observatie Toestemmingsformulier
Tussentijds rapport & eindrapport Kennisgevingen na het eindrapport

Klaar vóór 16 december, zonder kopzorgen

Om werkgevers bij die laatste stap te ondersteunen, ontwikkelde ons HR Legal-team een gebruiksklare Toolkit Private Opsporing.

Het hart ervan is een intern reglement dat bewust sober is opgesteld. Het laat ruimte voor onderzoeken door anderen dan de personeelsdienst, legt u geen verplichtingen op bovenop wat de wet vraagt en is zo geschreven dat het ook overeind blijft wanneer een rechter bepaalde interpretaties van de wet niet volgt.

Daarnaast bevat de toolkit modeldocumenten voor elke stap van een onderzoek, van opdrachtenregister en interviewverslag tot eindrapport en kennisgevingen. Een praktische handleiding en een stappenplan helpen u op weg.

Bestel de toolkit →

16 december ligt dichterbij dan het lijkt, zeker met de eindejaarsdrukte voor de deur. Wie nu zijn reglement invoert, kan een volgend incident met meer juridische zekerheid onderzoeken.

Wilt u de toolkit bestellen of hebt u vragen over de invoering ervan in uw onderneming? Neem contact op met Sabrina Fiorelli, Partner HR Legal.

Neem contact op met één van onze advocaten